Badanie techniczne pojazdu należy wykonać raz w roku, o czym mówią przepisy Ustawy z dnia 20 czerwca 1997 roku Prawo o ruchu drogowym. Kierowca musi w tym celu udać się do diagnosty, który oceni prawidłowość działania poszczególnych podzespołów i elementów konstrukcyjnych. Właściciel pojazdu musi mieć świadomość, że za niedopełnienie obowiązku grożą mu sankcje. Jak wysoki mandat za brak przeglądu może otrzymać kierujący? Sprawdziliśmy.
Właściciel pojazdu jest odpowiedzialny za jego stan techniczny, dlatego też regularnie powinien go kontrolować. Badanie techniczne przeprowadzane przez diagnostę ma na celu weryfikację, czy wszystkie elementy działają prawidłowo – sprawdzany jest m.in. układ hamulcowy, oświetlenie, zawieszenie. Jeśli nie ma żadnych zastrzeżeń co do stanu samochodu, zostaje on dopuszczony do ruchu. Brak aktualnego przeglądu samochodu, poruszanie się pojazdem w złym stanie technicznym to nie tylko zwiększone ryzyko wypadku, ale też spora szansa na wysoki mandat. Kontrolujący funkcjonariusz ma też możliwość zatrzymania dowodu rejestracyjnego. Warto więc pamiętać o swoim obowiązku, aby nie narażać się na poważne konsekwencje.
Brak ważnego przeglądu – dlaczego kierowca zostanie ukarany?
Brak ważnego przeglądu technicznego (badania technicznego) jest podstawą do ukarania kierowcy mandatem – dochodzi do tego podczas kontroli drogowej (może być przeprowadzona przez policję czy Inspekcję Transportu Drogowego). Dlaczego nieposiadanie aktualnych badań technicznych skutkuje karą? Kierowca łamie w ten sposób przepis Ustawy z dnia 20 czerwca 1997 roku Prawo o ruchu drogowym, a konkretnie pkt 1 art. 81 brzmiący:
Właściciel pojazdu samochodowego, ciągnika rolniczego, pojazdu wolnobieżnego wchodzącego w skład kolejki turystycznej, motoroweru, przyczepy lub samochodu osobowego przeznaczonego do zawodów sportowych jest obowiązany przedstawiać go do badania technicznego.
Każdy właściciel pojazdu ma obowiązek przeprowadzać badania okresowe, ponieważ odpowiada za stan techniczny pojazdu.
Wygaśnięcie ważności badania technicznego a przepisy
Grzywna za brak przeglądu technicznego nie została uwzględniona w taryfikatorze mandatów. Skąd więc kwota minimum 1500 zł kary? Funkcjonariusz uzasadnia ukaranie kierowcy i wysokość grzywny zapisem art. 94 Kodeksu wykroczeń.
§ 1. Kto na drodze publicznej, w strefie zamieszkania lub strefie ruchu prowadzi pojazd mechaniczny, nie mając do tego uprawnienia, podlega karze aresztu, ograniczenia wolności albo grzywny nie niższej niż 1500 złotych.
§ 2. Tej samej karze podlega, kto prowadzi na drodze publicznej, w strefie zamieszkania lub strefie ruchu pojazd pomimo braku dopuszczenia pojazdu do ruchu.
Brak przeglądu traktowany jest jako jedna z przyczyn niedopuszczenia pojazdu do ruchu. Jest to jednak zagadnienie problematyczne – zapadały już wyroki, które stwierdzały, że przegląd techniczny nie jest warunkiem dopuszczenia pojazdu do ruchu, a jedynie przesłanką do zatrzymania dowodu rejestracyjnego.
W przypadku kontroli drogowej i stwierdzenia, że kierowca zaniedbał obowiązkowe badanie techniczne, funkcjonariusz może ukarać go mandatem na podstawie art. 97 Kodeksu wykroczeń o brzmieniu:
Uczestnik ruchu lub inna osoba znajdująca się na drodze publicznej, w strefie zamieszkania lub strefie ruchu, a także właściciel lub posiadacz pojazdu, który wykracza przeciwko innym przepisom ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym lub przepisom wydanym na jej podstawie, podlega karze grzywny do 3000 złotych albo karze nagany.
Ważne! Kierowca może odmówić przyjęcia mandatu. W takiej sytuacji sprawa kierowana jest do sądu, a jeśli ten uzna kierowcę za winnego popełnionych wykroczeń, kara może sięgnąć nawet 30 tys. zł.
Brak ważnego badania technicznego – jak jest kara?
Brak ważnego badania technicznego wykryty podczas kontroli drogowej (przeprowadzona przez policję lub Główny Inspektorat Transportu Drogowego) zawsze oznacza nałożenie kary na kierowcę. Może to być mandat za brak przeglądu w wysokości 1500-5000 zł, ale też zatrzymanie dowodu rejestracyjnego czy odholowanie pojazdu.
Ważne! Przepisy nie przewidują okresu tolerancji dla spóźnionych badań technicznych. Każdy dzień zwłoki naraża kierowcę na mandat.
Wysokość grzywny zależy od tego, jak stan techniczny ocenią kontrolujące służby, a także, o ile kierowca spóźnił się z wykonaniem badania. Jeśli dodatkowo funkcjonariusz uzna, że przemieszczanie się samochodem w takim stanie zagraża bezpieczeństwu kierowcy, pasażerów i innych uczestników ruchu drogowego, może zatrzymać dowód rejestracyjny, a także nakazać odholowanie auta.
Warto pamiętać, że obecnie dokonuje się wirtualnego zatrzymania dowodu rejestracyjnego – dokument zostaje zastrzeżony w CEPiK (Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców). Kierowca otrzymuje czasowe pozwolenie na 7 dni, które ma umożliwić dojazd do najbliższej stacji diagnostycznej w celu wykonania badania technicznego. W przeciwnym wypadku właściciel auta straci prawo do poruszania się pojazdem po drogach publicznych.
Brak przeglądu technicznego może też skutkować odholowaniem pojazdu na koszt właściciela – dojdzie do tego, jeśli służby stwierdzą, że samochód stanowi zagrożenie dla ruchu drogowego.
Mandat i zatrzymanie dowodu rejestracyjnego za brak ważnego przeglądu technicznego to nie jedyne konsekwencje. Kierowcę czekają problemy, jeśli nie posiadał ważnego badania technicznego, a brał udział w wypadku. Co go czeka?
Brak przeglądu samochodu a wypłata odszkodowania z OC i AC
Kara za brak przeglądu to nie tylko grzywna, ale także problemy z wypłatą odszkodowania z ubezpieczenia, jeśli dojdzie do wypadku. Co ważne, firmy ubezpieczeniowe nie mogą odmówić wypłaty odszkodowania z obowiązkowego OC, nawet jeśli kierowca nie posiadał ważnego przeglądu. Mogą jednak zwrócić się do niego z regresem ubezpieczeniowym – kwot do zapłaty bywa bardzo wysoka.
Zupełnie inaczej wygląda jednak sytuacja w przypadku ubezpieczeń nieobowiązkowych, np. polisy AC. Ubezpieczyciele często zapisują w wyłączeniach odpowiedzialności informację, że brak aktualnych badań technicznych zwalnia ich z odpowiedzialności za szkody spowodowane takim pojazdem. Wynika to z faktu, że taki samochód uznają za niesprawny i zagrażający bezpieczeństwu na drodze. Oczywiście poszczególne towarzystwa ubezpieczeniowe mogą różnie podchodzić do tej kwestii, dlatego zawsze należy zapoznać się z OWU (Ogólnych Warunkach Ubezpieczenia), a szczególnie z sekcją wyłączeń odpowiedzialności.
W wielu przypadkach do odmowy wypłaty odszkodowania dochodzi w sytuacji, jeśli stan pojazdu rzeczywiście miał wpływ na szkodę. Jeżeli w momencie wypadku auto było sprawne lub miało jedynie niewielką usterkę, ubezpieczyciel raczej nie uniknie odpowiedzialności.
Jak odzyskać dowód rejestracyjny?
Jeśli funkcjonariusz zatrzymał dowód rejestracyjny, kierowca musi przede wszystkim udać się do najbliższej stacji kontroli pojazdów (powinna to być okręgowa stacja kontroli pojazdów), aby wykonać przegląd techniczny samochodu.
Obecnie wirtualnego zwrotu dokumentu może dokonać także pracownik stacji diagnostycznej. To wygodne rozwiązanie, ponieważ kierowca nie musi udawać się do urzędu (art. 132 Ustawy Prawo o ruchu drogowym).
Czym jest badanie techniczne pojazdu?
Badanie techniczne pojazdu jest niezbędne, aby samochód mógł bezpiecznie poruszać się po drogach. Należy je przeprowadzać raz w roku, udając się stację kontroli pojazdów (podstawową lub okręgową). Rzadziej na badanie muszą stawiać się właściciele nowych samochodów. Co dokładnie mówią przepisy?
- Samochody osobowe, auta ciężarowe o masie do 3,5 tony, motocykle, przyczepy o masie do 3,5 tony należy zbadać po raz pierwszy przed upływem 3 lat od daty pierwszej rejestracji. Drugie badanie techniczne wykonuje się przed upływem kolejnych 2 lat. Każde następne należy przeprowadzać już każdego roku.
- Ciągniki i przyczepy rolnicze oraz motorowery muszą przejść pierwsze badanie techniczne przed upływem 3 lat od daty pierwszej rejestracji, a każdy kolejny przegląd przed upływem 2 lat od daty poprzedniej weryfikacji stanu technicznego.
- Samochody zabytkowe, przyczepy lekkie przechodzą badanie tylko raz, przed rejestracją.
Istnieje jednak kilka wyjątków – niektóre pojazdy, mimo że są nowe, muszą przechodzić badanie techniczne co roku. Do kategorii tej należą:
- pojazdy z instalacją gazową;
- taksówki osobowe;
- pojazdy uprzywilejowane;
- samochody przewożące towary niebezpieczne;
- samochody używane do nauki jazdy i egzaminów;
- pojazdy zbudowane samodzielnie;
- pojazdy konstrukcyjnie przystosowane do przewozu 5-9 osób, wykorzystywane do zarobkowego transportu ludzi.
Badania techniczne pojazdów – rodzaje
Badanie techniczne samochodu często mylone jest z przeglądem technicznym pojazdu – warto pamiętać, że nie jest to ta sama procedura. Badanie techniczne pojazdu jest obowiązkowe i niezbędne do tego, aby samochód czy motocykl został mógł bezpiecznie poruszać się po drogach publicznych. Za brak badania technicznego kierowca zostanie ukarany.
Okresowy przegląd techniczny pojazdu nie jest obowiązkowy i jest podyktowany zaleceniami producenta samochodu lub części samochodowej.
Badanie techniczne pojazdu dzieli się na:
- okresowe badanie techniczne – regularne badanie stanu pojazdu; jego częstotliwość zależy od wieku i rodzaju pojazdu;
- badanie dodatkowe – po otrzymaniu skierowania od służb, które stwierdzą, że pojazd jest w złym stanie technicznym i zagraża bezpieczeństwu lub narusza wymagania ochrony środowiska;
- badania co do zgodności z warunkami technicznymi przeznaczone dla samochodów zabytkowych, które przeprowadza się przed pierwszą rejestracją w Polsce.
Pamiętaj! Często pojęcia badanie techniczne i przegląd techniczny stosowane są wymiennie. Również w tekście będą pojawiać się oba terminy. Warto jednak mieć świadomość różnicy i pamiętać, że obowiązkowe jest badanie techniczne, a nie przegląd.
Gdzie przeprowadza się badanie techniczne?
Badania techniczne przeprowadzane są na stacji kontroli pojazdów. Na podstawowej stacji kontroli pojazdów sprawdza się samochody osobowe o dopuszczalnej masie całkowitej do 3,5 tony. Pozostałe pojazdy należy kontrolować na stacjach okręgowych.
Niekiedy samochody o masie do 3,5 tony muszą zostać skontrolowane na stacji okręgowej. Z taką sytuacją mamy do czynienia, gdy pojazd:
- brał udział w wypadku;
- przeznaczony jest do przewozu materiałów niebezpiecznych;
- przeszedł zmiany konstrukcyjne;
- po raz pierwszy był rejestrowany za granicą.
Ważne! W przypadku badania technicznego nie obowiązuje rejonizacja. Oznacza to, że kierowca może stawić się na stacji kontroli pojazdów w dowolnym mieście.
Co zabrać ze sobą na badanie techniczne?
Wybierając się na badanie techniczne, kierowca musi zabrać ze sobą niezbędne dokumenty. Przede wszystkim jest to dowód rejestracyjny pojazdu pozwalający na jego identyfikację. W dowodzie rejestracyjnym zapisane są informacje na temat samochodu czy motocykla – marka, model, numer VIN, numer rejestracyjny. Tam wbijane są pieczątki potwierdzające dopuszczenie pojazdu do ruchu.
Kierowca, któremu zatrzymano dowód rejestracyjny, powinien wziąć ze sobą pokwitowanie wystawione przez funkcjonariusza lub czasowe pozwolenie.
W niektórych sytuacjach niezbędne są dodatkowe dokumenty, np. Świadectwo Legalizacji Taksometru, jeśli pojazd służy jako taksówka lub Decyzja Transportowego Dozoru Technicznego potwierdzająca legalność zbiornika, jeśli samochód ma instalację LPG.
Co jest sprawdzane na stacji kontroli pojazdów?
Podczas badania sprawdzany jest stan techniczny pojazdu, a konkretnie:
- układ kierowniczy;
- układ hamulcowy;
- zawieszenie;
- ogumienie;
- oświetlenie;
- stan nadwozia;
- układ wydechowy;
- obowiązkowe wyposażenie samochodu;
- stopień emisji zanieczyszczeń gazowych;
- system eCall (od 2022 roku);
- stan amortyzatorów.
W razie stwierdzenia drobnych usterek diagnosta zaliczy badanie techniczne, ale poinformuje kierowcę o nieprawidłowościach i konieczności ich naprawy.
Poważne lub niebezpieczne usterki uniemożliwiają pozytywne przejście badania. Kierowca musi dokonać niezbędnych napraw, a następnie ponownie zgłosić się na kontrolę do diagnosty.
Ile kosztuje przegląd samochodu?
Koszt badania technicznego w Polsce jest odgórnie ustalony przez Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 29 września 2004 roku w sprawie wysokości opłat związanych z prowadzeniem stacji kontroli pojazdów oraz przeprowadzaniem badań technicznych pojazdów i wynosi obecnie 98 zł dla samochodów osobowych. Stawka ta nie była zmieniana od 2004 roku. W 2025 roku Ministerstwo Infrastruktury planuje podwyżkę opłaty o ponad 20%. Właściciel pojazdu samochodowego miałby płacić za przegląd techniczny 117 zł. Nie wiadomo, jednak kiedy proponowane zmiany wejdą w życie.
Koszt przeglądu technicznego dla pozostałych pojazdów to:
- 162 zł dla samochodów z instalacją LPG;
- 62 zł dla motocykli;
- 153 zł dla samochodów ciężarowych.
Przegląd techniczny samochodu po wypadku to koszt 94 zł.
Bibliografia:
Ustawa z dnia 20 maja 1971 roku Kodeks wykroczeń.
Ustawa z dnia 24 sierpnia 2001 roku Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia.
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 roku Prawo o ruchu drogowym.
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 29 września 2004 roku w sprawie wysokości opłat związanych z prowadzeniem stacji kontroli pojazdów oraz przeprowadzaniem badań technicznych pojazdów.
